جهانی برای پیروزی

چرا اروپایی‌ها خواهان «بازگشتِ سوسیالیسم» هستند؟


استوارت جفریز 1394/11/03 06:36:00 عصر

هدف برنامه‌های سری آن قرار گرفت/ آمریکا پیشنهاد داده است که کانال ارتباط مستقیمی میان دبیران شورای عالی امنیت ملی دو کشور برقرار شود/ شوروی بدون درگیری و به‌طور خودخواسته قدرت را به آمریکا واگذار کرد

167 سال بعد از آنکه مارکس و انگلس مانیفست کمونیست را منتشر کردند، حقایق کاملاً بر خلاف پیش‌بینی‌های آن‌هاست. پرولتاریا نه تنها سرمایه‌داری را دفن نکرده، بلکه حیات آن‌را نیز تامین کرده است. کارگرانی که بیش از اندازه کار می‌کردند و کمتر دستمزد می‌گرفتند، به‌واسطه بزرگترین انقلاب سوسیالیستی تاریخ (چین) در آستانه خودکشی قرار گرفته‌اند تا غربی‌ها بتوانند همچنان با آیپدهای خود بازی کنند. و این سرمایه چین است که مانع ورشکستگی آمریکا می‌شود، اما متفکران برجسته مارکسیست نظرات کنایه‌آمیزی دارند. «ژاک رانسیر»، متفکر فرانسوی مارکسیسم و استاد فلسفه دانشگاه پاریس، می‌نویسد: «تسلط جهانی سرمایه‌داری، امروزه وابسته به وجود حزب کمونیست چین است که کارگر ارزان و قیمت پایین‌تر را در اختیار شرکت‌های سرمایه‌داری می‌گذارد. خوشبختانه، این امکان وجود دارد که امید جهانی عادلانه‌تر را داشته باشیم.»

امید این متفکر مارکسیسم، شاید  توضیح‌دهنده حقیقت دیگری از دوران فاجعه‌بار اقتصاد کنونی باشد: بازگشت امیدها به سمت افکار مارکس. فروش کتاب‌های اقتصادی مارکس و «مانیفست کمونیست» از سال 2008 افزایش قابل توجهی داشته است. تشدید بحران‌های مالی، افزایش بدهی‌ها و ناامنی شغلی شرایطی است که افزایش فروش این کتاب‌ها را در پی داشته است. بیش از دو دهه بعد از سقوط دیوار برلین، آلمان شرقی سابق هنوز از افکار مارکسیستی تهی نشده است. نتایج یک مطالعه رویترز از آلمان‌شرقی در سال 2008 نشان داد که 52 درصد از ساکنین آن معتقدند که اقتصاد مبتنی بر بازار آزاد «نامناسب» است و 43 درصد مردم نیز گفتند که خواهان بازگشت سوسیالیسم هستند. در انگلیس، هزاران نفر در جشنواره پنج روزه‌ای که «حزب سوسیالیست کارگران» هر ساله برگزار می‌کند، حاضر می‌شوند و شمار شرکت کنندگان در آن طی سال‌های اخیر افزایش چشمگیری داشته است. «جوزف چونارا»، از جمله سازمان‌دهندگان این جشنواره  معتقد است که «احیای علاقه به مارکسیسم، به خصوص در میان جوانان، به این خاطر است که مارکسیسم ابزاری برای تحلیل سرمایه‌داری به‌دست می‌دهد. سرمایه‌داری که در وضعیت بحرانی کنونی به‌سر می‌برد.»

«آلن جانسون»، استاد دانشگاه «اج هیل» می‌نویسد: «جهان‌بینی‌ای که بیش از فاشیسم و نازیسم مردم را به کشتن داده، در حال بازگشت است. شکل جدید از تمامیت‌طلبی جناح چپ که نه تنها از حمایت روشنفکران برجسته نیز برخوردار است، بلکه اشتیاق رسیدن به قدرت سیاسی را نیز دارد. کمونیسم نوین، تنها به خاطر جنبه‌های فکری آن اهمیت ندارد بلکه از آن جهت مهم است که می‌تواند بر لایه‌هایی از اروپایی‌های جوان  که از دموکراسی و ریاضت اقتصادی خسته شده‌اند، تاثیر بگذارد.» اما آیا اینکه جوانان نقدهای مارکس و  انگلس از سرمایه‌داری را بخوانند، به معنای آن است که به دیدگاهی نزدیک می‌شوند که بیش از نازی‌ها کشته گرفته است؟ قطعاً چنین چیزی صحت ندارد و دلیلی ندارد که جوانان چپ‌گرا به سمت افرادی مثل «آلن بدیو» و افکار افراطی او جذب شوند، اما جامعه پسا سرمایه‌داری که مارکسیست‌ها آرزوی آن‌را دارند چگونه خواهد بود؟ «اریک هابس‌باوم»، تاریخدان و نویسنده مارکسیست می‌گوید:«تضادهای نظام بازار، از روابط منفعت‌طلبانه میان انسان‌ها و همان نظام پرداخت نقدی ناشی می‌شوند که در واقع نوعی نظام بهره‌کشی و انباشت بی‌پایان است. همین مسائل، منجر به بروز یکسری تغییرات و بازسازی‌های ساختار نظام کنونی می‌شوند که در نهایت دیگر  نمی‌توان آن را سرمایه‌داری توصیف کرد.»

قطعاً مارکسیسم در رهایی بخش‌ترین حالت خود، می‌گوید که آینده ما به خود ما و آمادگی ما برای مبارزه بستگی دارد، یا همان‌طور که مارکس و انگلس در پایان مانیفست کمونیست بیان کردند: «طبقات حاکم را به‌واسطه انقلاب کمونیستی به لرزه درآورید. پرولتاریاها چیزی برای از دست دادن ندارند، ولی جهانی را برای پیروزی خواهند داشت.» 

تاریخ :

1394/11/03 06:36:00 عصر

نویسنده :

استوارت جفریز

کلیدواژه ها :

مارکسیسم - سوسیالیسم

به اشتراک بگذارید :


نظرات : 0

ماهنامه عصر‌اندیشه شماره 10
یکشنبه , 29 مرداد 1396 , 01:10