آیا داعش قابل مذاکره است؟

پس از مذاکرات هسته‌ای روندهای جدیدی در روابط بین‌الملل شکل گرفته است


علی اکبر جناب‌زاده 1394/10/15 05:31:00 عصر

مذاکره با داعش محدودیت‌های حقوقی تبدیل شدن آن به یک کشور را برطرف می‌کند/ داعش نمونه‌ای جدید از «دولت‌- کشور» مدرن است/ سرویس جاسوسی روسیه فاش کرد که پای جان کری در جلسه مذاکره با داعش تیر خورد

از یکسال گذشته به‌سبب بن‌بست ائتلاف جهانی مبارزه با داعش، از گوشه و کنار محافل رسانه‌ای زمزمه‌هایی مبنی بر مطرح شدن ایده «مذاکره» با این سازمان تروریستی به گوش می‌رسد که پس از گروگان گرفته شدن چند تبعه آمریکا و انگلستان در سال 2014، پررنگ‌تر شد. خاستگاه این زمزمه‌ها آمریکا بود، ابتدا «باراک اوباما» رئیس جمهور آمریکا منکر هرگونه مذاکره با داعش شد،1 اما بعد بر آن مهر تایید زد. مذاکره با داعش اکنون به یکی از زنده‌ترین مباحثات بین‌المللی تبدیل شده که در ایران، میان هیاهوی مذاکرات هسته‌ای خبری از آن نیست. این ایده چهره‌هایی مانند «رابرت فیسک» را با سوالی جدی مواجه کرد: «آیا وقت آن نرسیده است که با داعش مذاکره کنیم؟» از این زمان جدال‌های رسانه‌ای و آکادمیک در مورد امکان یا امتناع مذاکره با گروه تروریستی داعش آغاز شد و مخالفان و موافقان این ایده به بیان دیدگاه‌های خود پرداختند. بسیاری از رسانه‌های شناخته‌ شده کشورهای آمریکا و انگلستان مانند «ایندیپندنت»، «سی‌ان‌ان» و «گاردین» و... بحث پیرامون این ایده را در دستور کار قرار دادند و جدال‌ها تا جایی بالا گرفت که برجسته‌ترین نهاد آمارگیری و نظرخواهی آمریکا یعنی «موسسه پیو» برای کسب نظر مردم وارد صحنه شد. فارغ از وجوه سیاسی، اجتماعی و نظامی ایده‌ای مانند مذاکره با داعش، این تئوری از منظر روابط و حقوق بین‌الملل نیز قابل بررسی است و از آنجا که در ایران نیز برخی چهره‌های دانشگاهی مانند دکتر «قاسم پورحسن» در مقاله‌ای برای «عصر اندیشه» از تئوری «مذاکره ایران با داعش» دفاع کرده‌اند، تحلیل این موضوع ضرورت بیشتری پیدا می‌کند؛ هرچند این تحلیل تعرضی به شخصیت موجه علمی آقای دکتر  پورحسن  ندارد. نگاهی به نظرات موافقان و مخالفان مذاکره با داعش و تحلیل مذاکره احتمالی از منظر حقوق بین‌الملل می‌تواند به یک سوال مهم پاسخ دهد: آیا داعش قابل مذاکره است و عواقب احتمالی این مذاکره چیست؟

روز 28 سپتامبر 2014 «رابرت فیسک»، یکی از نویسندگان «ایندیپندنت» انگلستان در وب‌سایت این روزنامه در مقاله‌ای به نام «کاملاً منطقی است اگر بخواهیم با گروه‌هایی مثل داعش مذاکره کنیم» نوشت: «یکی از مقامات لبنانی قصد دارد با داعش برای آزادی 21 سرباز و پلیس لبنانی که به اسارت درآمده‌اند مذاکره کند. نه «دیوید کامرون» می‌‌خواهد این کار را انجام دهد و نه اوباما، بلکه یک لبنانی به نام «ولید جامبلات». من قصد ندارم در مورد شجاعت او صحبت کنم. می‌خواهم بگویم حکومت لبنان آمده است که با داعش مذاکره کند. ما این کار را نمی‌کنیم، اما واقعاً چرا؟»2 فیسک دوباره در 19 اکتبر 2014 در مقاله‌ دیگری برای ایندیپندنت دوباره ایده مذاکره با داعش را مطرح و برای توجیه نظر خود یک سوال مهم مطرح کرد: «ماه گذشته آمریکا در عرض کمتر از یک روز 65 میلیون دلار موشک تام‌هاوک روی سر داعشی‌ها ریخت. حالا چه کسی برنده است؟ ما یا داعش؟» فیسک در این مقاله ادعا کرد که با کشتن هر داعشی، سه یا چهار داعشی دیگر ایجاد می‌شود.3

ایده فیسک برای مذاکره با داعش با واکنش‌هایی همراه بود. «پاول وودوارد» روز 21 اکتبر 2014 در مقاله «مذاکره با داعش؟» در وب‌سایت «در دل جنگ» نوشت: «به‌نظر می‌رسد آقای فیسک متوجه نیست که یکسری تفنگ‌دار قاتل چه کارهایی می‌توانند انجام دهند! من فکر نمی‌کنم که هیچ راهی برای مذاکره با داعش وجود داشته باشد.»4 در ژانویه 2015 یک حادثه مهم باعث شد تا بحث پیرامون مذاکره با گروه‌های افراطی مانند داعش داغتر شود. دولت اردن پذیرفت که در ازای آزادی یکی از خلبانان ارتش این کشور، یک تروریست داعشی را که متهم به قتل چندین نفر بود، آزاد کند. «سیمون تیسدال»، دستیار سردبیر روزنامه «گاردین» و تحلیل‌گر روابط خارجی بلافاصله در 28 ژانویه 2015 در مقاله «اردن نشان داد که مذاکره با تروریست‌ها بی‌فایده نیست» نوشت: «اراده اردن برای آزاد کردن تروریست داعشی که متهم به قتل چندین نفر است در ازای رها شدن خلبان ارتش این کشور شاید بسیاری از دولت‌های غربی، سیاست‌مداران و دیپلمات‌ها را بترساند، اما مسلماً در منطقه‌ای که با چنین چالشی مواجه است مورد استقبال قرار خواهد گرفت. با این حال، سیاست‌مدارانی مانند «جاناتان پاول» که یکی از سران حکومت «تونی بلر» بود، معتقد هستند بهترین راه این است که باب مذاکره و رابطه را هرچه زودتر با گروه‌هایی مانند داعش باز کنیم.»5

این اظهارات نیز موافقان و مخالفانی داشت. «کلانسی سیگال» روز 2 فوریه 2015 در مقاله «چرا با داعش مذاکره نکنیم؟» برای «کانتر پانچ» نوشت: «وجود داعش به‌خاطر گناه ماست. ما آن را ایجاد کردیم، با دروغ‌هایمان و به‌‌خاطر حمله مرگبارمان به عراق. خودمان نیز باید تاوان بپردازیم، پس چرا با داعش مذاکره نکنیم؟»6 افرادی مانند «کریستوفر واس»، مذاکره کننده ارشد شاخه گروگان‌گیری اف‌بی‌آی با این ایده مخالف بودند. واس در مقاله «با داعش نه، علیه داعش مذاکره کنید!» که روز 10 فوریه 2015 در خبرگزاری سی‌ان‌ان منتشر شد، نوشت: «رئیس جمهور جان اف. کندی یک‌بار گفته بود ما هرگز نباید به‌خاطر ترس مذاکره کنیم، بلکه باید ترس از مذاکره را کنار بگذاریم. به نظر من باید این تئوری را یک قدم جلوتر ببریم: ما نباید با تروریست‌ها مذاکره کنیم، باید علیه آن‌ها مذاکره کنیم!»7

مذاکره شیطان با شیطان

پای ایده مذاکره با داعش به محافل عمومی باز شده بود. بسیاری از نهادهای آمارگیری و نظرخواهی علاقه داشتند که نظر عامه مردم را در این زمینه جویا شوند. برجسته‌ترین موسسه نظرخواهی آمریکا یعنی «موسسه پیو» اولین سازمانی بود که پیش‌قدم شد. روز 24 فوریه 2015 وب‌سایت «نیوز مکس» گزارشی از جدیدترین آمار ارائه شده توسط موسسه پیو منتشر کرد که در آن نظر مردم در پیرامون مذاکره با داعش پرسیده شده بود. بر اساس آمارها، اگرچه حس همدردی با خانواده‌های قربانیان گروگان‌های آمریکایی که به اسارت داعش درآمده بودند، روند افزایشی داشت، اما 70 درصد از مردم معتقدند نباید در سیاست‌های آمریکا باج دادن به تروریست‌ها گنجانده شود. تنها 25 درصد از مردم معتقد بودند برای آزادی یک تبعه آمریکایی باید به گروگان‌گیرها پول داد. 78 درصد از جمهوری‌خواهان، 68 درصد از دموکرات‌ها و 69 درصد از احزاب مستقل آمریکا سیاست رسمی باج ندادن به گروگان‌گیران را حمایت کرده بودند.8

در میان این هیاهوها، باراک اوباما حرف آخر را زد؛ اگرچه با سخنان سال قبل او در تضاد کامل بود. روز 24 ژوئن 2015 «دانیل گرینفیلد» در مجله «فرانت پیج» نوشت: «جمله باراک اوباما را به‌خاطر دارید که گفته بود با تروریست‌ها مذاکره نمی‌کنیم؟ به‌نظر می‌رسد نظر او عوض شده است! امروز یکی از مقامات بلندپایه کاخ سفید به‌ سی‌ان‌ان گفت که کاخ سفید روز چهارشنبه دستورالعملی ابلاغ خواهد کرد که به دولت اجازه می‌دهد با تروریست‌هایی که اتباع آمریکایی را به گروگان گرفته‌اند، مذاکره کند. رئیس جمهور اوباما روز چهارشنبه پیش از ابلاغ رسمی دستورالعمل جدید، با خانواده‌های گروگان‌ها ملاقات خواهد کرد. از این به بعد جنگجویان عدالت اجتماعی می‌توانند از سرزمین‌های داعش بازدید کنند، به گروگان گرفته شوند و خانواده‌های آن‌ها می‌توانند چند میلیون دلار ناقابل برای آزادی آن‌ها بپردازند.»9

گمانه‌زنی‌ها پیرامون رویکرد جدید دولت آمریکا نسبت به مذاکره با داعش حاکی از آن است که اولین اقدام عملی در این راستا صورت گرفته و «جان کری»، وزیر امور خارجه آمریکا همزمان با مذاکرات هسته‌ای با ایران، با برخی سران داعش وارد مذاکره شده است. «سرویس اطلاعات خارجی روسیه» روز 1 ژوئن 2015 در گزارشی ادعا نمود: «روز گذشته (31 می 2015) جان کری به‌همراه برخی سران نظامی کشور فرانسه پس از اتمام مذاکرات هسته‌ای با ایران، اتریش را ترک نمود و در یک ملاقات محرمانه با یکی از سران داعش حاضر شد تا در مورد حل اختلافات ایالات متحده با این گروه مذاکره کند. این جلسه در یکی از پایگاه‌های نظامی سابق آمریکا در شهر موصل و به‌ منظور انجام یک توافق استراتژیک با داعش پیش از برگزاری کنفرانس بین‌المللی پاریس (یک روز بعد در 2 می 2015) برگزار شده است؛ کنفرانسی که در آن 60 کشور جهان در مورد راه‌حل نهایی مبارزه با داعش تصمیم‌گیری می‌کنند. جلسه مذکور در نهایت به درگیری مسلحانه و مجروح شدن کری از ناحیه ران پا منتهی شده است. اندکی بعد ادعا شد که جان کری به دلیل زمین خوردن حین دوچرخه‌سواری دچار شکستگی پا شده است.»10

∟ داعش یک گروه یا یک کشور؟

بر اساس قانون داخلی آمریکا و برخی کشورهای اروپایی مانند انگلستان هرگونه مذاکره با گروه‌های تروریستی یا پرداخت باج برای آزادی اتباعی که توسط آن‌ها به گروگان‌ گرفته شده‌اند، ممنوع است. اظهارات اخیر رئیس جمهور آمریکا در کنار ماهیت پیچیده سازمان تروریستی داعش این سوال را پیش رو قرار داده است: «طرفداران مذاکره با داعش دقیقاً با چه چیزی روبه‌رو هستند؟ یک گروه یا یک کشور؟» پاسخ به این سوال خط‌مشی برخورد سیاسی، نظامی و حتی امکان یا امتناع مذاکره کشورها را با داعش روشن می‌کند، زیرا در پرتو حقوق بین‌الملل، ماهیت یک «گروه» یا «جنبش» تفاوت بسیاری با یک «کشور» دارد.

روز 10 ژوئن 2014 سازمان تروریستی داعش شهر «موصل» را در عراق اشغال کرد و «ابوبکر البغدادی» گفت که «دولت» اسلامی تشکیل کشور داده است. ظهور این کشور ادعایی و جعلی به همراه اقدامات جنایتکارانه‌ای که در تشکیل آن سهیم بود، از جهات مختلفی در حقوق بین‌الملل قابل بررسی است مانند: مفهوم کشور، شناسایی کشور، مفهوم دولت ناتوان، مواد مربوط به مسئولیت دولت، میراث فرهنگی بین‌المللی، حقوق بشردوستانه بین‌المللی و مداخله بشردوستانه، مسئولیت حمایت و توسل به‌زور، اما مهمترین سوال این است که آیا واقعاً می‌توان دولت اسلامی عراق و شام را یک کشور دانست؟

در حقوق بین‌الملل می‌توان بهترین تعریف «کشور» را در ماده یک «کنوانسیون 1933 مونتویدئو در مورد حقوق و تکالیف کشورها» یافت. بر اساس این کنوانسیون چهار معیار برای تشکیل یک کشور لازم است: جمعیت پایدار، سرزمین مشخص، یک دولت و نهایتاً توانایی دولت برای ورود به تعامل با سایر کشورها. هریک از این معیارها در مورد داعش قابل بررسی هستند. در سرزمین‌هایی که تحت اشغال این گروه قرار دارند، جمعیتی پایدار و ثابت در حال زندگی هستند و داعش این افراد را «شهروندان» خود می‌داند، به‌طوری که در ژوئن سال 2014 نزدیک به 11 هزار پاسپورت برای افراد ساکن در این مناطق صادر کرد.11 روی این پاسپورت‌ها همچنین به «تعهد دولت در حمایت از اتباع خود» نیز اشاره شده است، با نوشتن این جمله که «اگر دارنده این پاسپورت آسیب ببیند، ما تمام قوای خود را برای حمایت از او به کار خواهیم برد.» سخنان «فیلیپ هاموند» وزیر امور خارجه انگلستان در اکتبر 2014 به‌نوعی تایید کننده اعتبار این پاسپورت‌ها بود: «اکنون در دولت بحث بر سر این است که آیا دولت می‌تواند اتباع انگلیسی را که به تبعیت یک دولت دیگر (دولت اسلامی) درآمده‌اند، تحت عنوان خیانت به انگلستان مجازات کند یا خیر؟» همچنین، «دیوید داویس» یکی از مقامات بلندپایه سابق انگلستان پیشنهاد داده است تابعیت بریتانیایی آن دسته از انگلیسی‌هایی که به داعش پیوسته‌اند، سلب شود.12 در حقوق بین‌الملل، این اظهار نظرهای مقامات انگلیسی می‌‌تواند «شناسایی ضمنی» داعش به‌عنوان یک کشور باشد.

معیار دوم تشکیل یک کشور، «اعمال کنترل موثر در یک سرزمین مشخص» است. گرچه تعریف «سرزمین مشخص» کار دشواری نیست، اما تعیین ابعاد «کنترل موثر» یک چالش بزرگ است. به‌عنوان مثال، کشورهایی مانند «واتیکان» و «موناکو» بدون اینکه بر یک سرزمین کنترل موثر داشته باشند، به‌عنوان کشور شناسایی شده‌اند یا «اسرائیل» بدون اینکه «سرزمین مشخص» داشته باشد توسط برخی کشورها به‌عنوان کشور شناسایی شده است. بر این اساس، داعش مسلماً از سرزمینی مشخص و امکان اعمال کنترل موثر در آن سرزمین برخوردار است، اما آیا تحصیل این سرزمین و اعمال کنترل بر آن از روش قانونی بوده است؟ تحصیل سرزمین با توسل به زور یا همان «اشغال نظامی» نمی‌تواند معیار «سرزمین مشخص» را برای یک گروه یا جنبش فراهم کند. حمله نظامی عراق به کویت یا مداخله نظامی روسیه در «کریمه» اوکراین نمونه‌هایی از تقابل جامعه بین‌المللی با این شکل از تحصیل سرزمین است. علاوه بر این، داعش در شرایطی سرزمین‌هایی در عراق و شام به دست آورده است که دولت این کشورها به‌دلیل جنگ‌های داخلی دچار ضعف هستند و به محض تقویت دولت مرکزی، این سرزمین‌ها هر لحظه ممکن است باز پس گرفته شوند. بنابراین، داعش از این مشخصه تعریف «کشور» برخوردار نیست.

در مورد معیار سوم (حکومت موثر) بحث چندانی وجود ندارد. به‌نظر می‌رسد دولت اسلامی توانسته است در مناطق تحت سیطره خود حکمرانی کند. اگرچه این حکومت از روش‌های غیرقانونی مانند اعدام‌های بدون دادگاه، کشتار جمعی و شکنجه انجام می‌شود، اما ملزومات اصلی مدنظر کنوانسیون مونتویدئو یعنی قابلیت جمع‌آوری مالیات و برخورداری از سیستم قضایی در ساختار اجرایی داعش تعریف شده است.

معیار چهارم که اهمیتی بیشتر از سایر معیارها دارد، توانایی برقراری رابطه با سایر کشورهاست. تردیدی نیست که هیچ کشوری در جهان علاقه‌ای به برقراری رابطه با داعش ندارد، اما نکته اینجاست که حصول این معیار چندان وابسته به علاقه و تمایل کشورهای دیگر نیست. در حقیقت، لزومی ندارد که کشورهای جهان یک حکومت یا کشور جدید را به رسمیت بشناسند تا آن کشور جدید از «توانایی» برقراری رابطه با دیگران برخوردار شود.13 عده‌ای معتقدند روش استفاده داعش از رسانه‌های بین‌المللی و اجتماعی به‌عنوان بستری برای پروپاگاندا و همچنین موفقیت این گروه در سلطه بر استان‌هایی در لیبی و پاکستان می‌تواند نشان‌دهنده توانایی آن در برقراری رابطه با سایر کشورها باشد. با این حال، هنوز هیچ رابطه یا گفت‌وگوی دیپلماتیک رسمی میان داعش و کشورهای دیگر صورت نگرفته است و تنها اقداماتی در راستای برقراری رابطه با کارتل‌های قاچاق مواد مخدر مکزیک و جنبش‌های استقلال‌طلب پاکستان و هند در جریان است.

∟ نمونه‌ای جدید از «دولت- کشور» مدرن

برخی متخصصین می‌گویند که داعش امپراطوری خود را مانند کارتل‌های مواد مخدر مکزیک یا حتی جنرال موتورز مدیریت می‌کند و نسخه ارتقاء یافته القاعده است، اما سیستم خلافت پیچیده داعش، از نظر برخی دیگر، تجربه‌ای منحصر به‌فرد برای نظام دولت-کشور مدرن است.14 نگاهی به ساختار داعش نشان می‌دهد که این گروه به سادگی می‌تواند حتی اکثر تئوری‌های غربی پیرامون «مشروعیت حکومت» را به چالش بکشد. اندیشکده آمریکایی «گروه سوفان» در جدیدترین گزارشی که در نوامبر 2014 با نام «دولت اسلامی» پیرامون داعش منتشر کرد، نوشت: «نمی‌توان از این نتیجه‌گیری گریخت که دولت اسلامی به اندازه دولت‌های سوریه و عراق قوی نیست، مخصوصاً از نظر توانایی حکومت کردن.»15 این اندیشکده که به دولت آمریکا و سازمان‌های بین‌المللی مشاوره نظامی- امنیتی می‌دهد، هنوز فکر می‌کند که خشونت داعش و رویکرد توتالیتر این گروه نسبت به آزادی‌هایی مانند آزادی بیان و دموکراسی به زودی آن را ناتوان از کسب حاکمیت و استقلال خواهد کرد. اگر اندکی به وضعیت برخی دولت‌های عرب منطقه نگاه کنیم، خواهیم دید که این فکر اصلاً صحیح نیست. برخی از این دولت‌ها هنوز به خشونت گرایش دارند و آزادی‌های مدنی مانند حق رای برای زنان و... در آن‌ها به رسمیت شناخته نشده است. خشونت و فقدان حقوق مدنی به‌هیچ عنوان مانعی برای تبدیل شدن یک گروه به یک کشور نیست.

در مجموع می‌توان نتیجه گرفت که اگرچه حقوق بین‌الملل در حال حاضر دولت اسلامی عراق و شام را واجد خصیصه‌های یک «کشور مشروع» نمی‌شناسد، اما تردیدی وجود ندارد که داعش خود را یک کشور مستقل می‌داند که زیرمجموعه یا تابع دولت-کشور دیگری نیست و مهمترین مانع آن برای تبدیل شدن به کشور، «فقدان مشروعیت» یا «عدم شناسایی توسط سایر کشورهاست». در این شرایط، مذاکره با گروهی که از بسیاری معیارهای تشکیل یک کشور برخوردار است، می‌تواند موانع موجود بر سر راه شناسایی آن به‌عنوان کشور را از میان بردارد. در این شرایط، تنها کافیست که حکومت مرکزی در کشورهایی مانند سوریه، عراق یا لیبی در هم شکسته شود تا شاهد ظهور «کشور داعش» باشیم. بر این اساس، اقداماتی چون مذاکره مقامات رسمی ایالات متحده با داعش (در صورت صحت) می‌تواند «شناسایی ضمنی» این گروه به‌عنوان یک کشور محسوب شود، زیرا متضمن شناسایی سران این گروه به‌عنوان «مقامات رسمی یک کشور ادعایی» خواهد بود. بدین ترتیب، تکرار تجربه‌هایی مانند شناسایی اسرائیل به‌عنوان یک کشور، دور از ذهن نیست.

مذاکره با گروه‌های خشونت‌طلب سلفی و تکفیری در ایران همواره طرفدارانی داشته است. در ابتدای دهه 1380 «سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی» در بیانیه‌ای از دولت اصلاحات خواست تا حکومت طالبان در افغانستان را به‌رسمیت بشناسد؛ شگفت‌انگیز آنکه طیف سیاسی چپ که طرفداران رادیکال سیاستِ مدرن محسوب می‌شوند، همواره طرفدار مذاکره و رابطه با متحجران رادیکال بوده‌ است و این رفتار سیاسی، افراطیون مدرن و ضدمدرن را به‌عنوان وزنه‌هایی در دو سوی یک رابطه سیاسی تعریف می‌کند. اکنون نیز در ایران تجربه 15 سال پیش میان طالبان و سازمان مجاهدین (طیف بهزاد نبوی و سعید حجاریان) در حال تکرار است و زمزمه‌های «مذاکره ایران با داعش» به گوش می‌رسد. 

 

یادداشت‌ها

1- کوین لامارک، خبرگزاری رویترز، 24 سپتامبر 2014

2- رابرت فیسک، «کاملاً منطقی است که بخواهیم با گروه‌هایی مثل داعش مذاکره کنیم»، 28 سپتامبر 2014، ایندیپندنت، بازبینی در 5 مرداد 1394 از:

http://www.independent.co.uk/voices/comment/its-perfectly-reasonable-to-negotiate-with-villains-like-isis-so-why-dont-we-do-it-and-save-some-lives-9760944.html

3- رابرت فیسک، «با شدت گرفتن حملات هوایی آمریکا به داعش، فرصت خوبیست که کله‌ گنده‌ای مثل لاکهیل مارتین شویم!»، 19 اکتبر 2014، ایندیپندنت، بازبینی در 5 مرداد 1394 از:

http://www.independent.co.uk/voices/comment/with-usled-strikes-on-isis-intensifying-its-a-good-time-to-be-a-shareholder-in-the-merchants-of-death-9804918.html

4- پاول وودوارد، «مذاکره با داعش؟»، 21 اکتبر 2014، در دل جنگ، بازبینی در 5 مرداد 1394 از:

http://warincontext.org/2014/10/21/negotiate-with-isis/

5- سیمون تیسدال، «اردن نشان داد که مذاکره با تروریست‌ها بی‌فایده نیست»، 28 ژانویه 2015، گاردین، بازبینی در 5 مرداد 1394 از:

http://www.theguardian.com/world/2015/jan/28/jordan-shows-negotiating-terrorists-reap-rewards

6- کلانسی سیگال، «چرا با داعش مذاکره نکنیم؟»، 2 فوریه 2015، کانترپانچ، بازبینی در 5 مرداد 1394 از:

http://www.counterpunch.org/2015/02/02/why-not-negotiate-with-isis/

7- کریستوفر واس، «با داعش نه، علیه داعش مذاکره کنید!»، 10 فوریه 2015، خبرگزاری سی‌ان‌ان، بازبینی در 5 مرداد 1394 از:

http://www.cnn.com/2015/02/10/opinion/voss-negotiating-extremists/

8- جان بلوسر، «نظرخواهی پیو: 70 درصد مردم نمی‌‌خواهند دولت با تروریست‌ها مذاکره کند»، 24 فوریه 2015، نیوز مکس، بازبینی در 5 مرداد 1394 از:

http://www.newsmax.com/US/poll-negotiate-terrorists-isis/2015/02/24/id/626670/

9- دانیل گرینفیلد، «اوباما می‌خواهد با داعش مذاکره کند»، 24 ژوئن 2015، مجله فرانت پیج، بازبینی در 5 مرداد 1394 از:

http://www.frontpagemag.com/point/259063/obama-negotiate-wisis-legalize-paying-ransoms-daniel-greenfield

10- سوشا فال، «جان کری در درگیری مسلحانه حین مذاکره با داعش مجروح شده است»، وب‌سایت معنای واقعی، 1 ژوئن 2015، بازبینی در 5 مرداد 1394 از:

http://www.whatdoesitmean.com/index1874.htm

11- صافیه، آئود، «چیزی شبیه به یک کشور»، آکادمیا، 2015، بازبینی در 6 مرداد 1394 از:

http://www.academia.edu/9951214/The_Statehood_of_ISIS_between_practice_international_law_and_religion

12- http://www.ibtimes.com/uk-citizens-who-join-isis-could-be-charged-treason-british-foreign-secretary-1706685

13- البته برقراری رابطه میان دو کشور منوط به شناسایی کشور جدید توسط طرف دیگر است، اما عدم شناسایی نافی «توانایی» کشور جدید در برقراری رابطه نیست.

14- صافیه، آئود، همان

15-http://soufangroup.com/wp-content/uploads/2014/10/TSG-The-Islamic-State-Nov14.pdf, p. 58

تاریخ :

1394/10/15 05:31:00 عصر

نویسنده :

علی اکبر جناب‌زاده

به اشتراک بگذارید :


نظرات : 0

ماهنامه عصر‌اندیشه شماره 10
یکشنبه , 29 مرداد 1396 , 23:40